Карвонсарой ва Хаммом колдиклари
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Карвонсаройлар (XVIII-XIX-асрлар) ва Даммом (XVIII-XIX асрлар) цолдицлари. 2011-йилда Узбекистан Фанлар Академияси Археология Институти ходимлари томонидан цазишма давомида топилган. Давлат мухофазасига олинган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фуцаролар иитини номи: «Ж. Икромий» МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): Хақиқат кучаси
Даври: XIV—XVI асрлар

Тали Мурда Партау
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Бухоро (аеропорт) яцинидаги шахарчада жойлашган. Аеропортдан Когон магистралигача булган асфалт йул Fарбга яцин жойлашган. Ёдгорлик замонавий ицтисодий фаолиятдан катта зарар курди, унинг конфигурацияси сезиларли даражада узгартирилди. Тепанинг шарций цисми цазиш ишлари натижасида жиддий зарар курган, куплаб тешиклар ва кесмалар мавжуд. Хозирги холатида ёдгорлик туртбурчаклар шаклида булиб, унинг шимолий-жанубий чиз^и буйлаб узунлиги 120 м га, кенглиги 70 м га, баландлиги 10 м га тулиц режалаштирилган еди ва цишлоц хужалиги ерларининг буш цисми. 30-йилларда тепада "барбар Евтидем" нинг кумуш танга хазинаси топилди. 1982 йилда археологик ишлар олиб борилди. Ёдгорлик 4-3 асрлардан бери яшаб келаётганлиги аницланди. VII-VIII асрларга цадар, камроц интенсив - XI-XII асрларга цадар. ^ушни ахоли пунктлари булган цалъалар тоифасига киради.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фуцаролар иитини номи: «Ширбуддин» МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): Б. Нақшбанд кучаси
Даври: IV—XII асрлар

Хожа Курбон мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Бухоро шаҳар, «А.Навоий» МФЙ, И.Каримов кўчаси жойлашган. Мадраса Мир тахури девон мавзеси биноларига қарашли бўлган. Мадраса шаҳарнинг шимоли-шарқий қисмида жойлашган бўлиб, мазкур мавзе 120 та уйдан иборат бўлган.Унда асосан туркийзабон аҳоли яшаган, асосан, ҳунармандчилик билан шуғулланган.
Мадраса Дарвозо мозоришарифдан унча узоқ бўлмаган шаҳар девори ёнида жойлашган эди.
Мадрасага кириш эшиги тепасида арабча ёзувли мармар плита бор. Ёзувда хайр-еҳсон қилувчи, қабрқўрғонлик касби билан шуғулланувчи Хўжа Қурбоннинг исми, унинг маблағига мадраса қурилган ва қурилган йили кўрсатилган. - 1325 ҳижрий (1906 - 1907).
Хожа Қурбон мадрасаси фойдасига археолог Б.Бободжонов томонидан араб тилидан рус тилига таржима қилинган
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фуцаролар йитини номиг«Абдухолиқ Ғиждувоний»МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): А. F иждувоний кучаси
Даври: 1906-1907 йиллар

Иброхм Охунд мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Иброхим Охунд мадрасаси XIX асрда Амир Музаффар даврида (1884 йил) курилган булиб 32 хужрадан иборат.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фукаролар й^ини номи: «Кукалдош» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): М. Амбар кучаси
Даври: XIX аср

Туркман мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Туркман мадрасаси 1905-йил жоржуйлик цоракул тери савдоси билан шугулланадиган бой томонидан курдирган. Бухоро вилояти Бухоро шахрида жойлашган ушбу Архитектура ёдгорлиги XX бошлари цурилган. Ушбу маданий мерос ёдгорлиги цурилишида пишган Fиштдан барпо цилинган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фуцаролар йетини номи: «М. Улуғбек» МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): Кемухгарон кучаси
Даври: 1905 йил

Истеза мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Истеза мадрасаси XIX асрда Деновлик бой курдирган. У ^иллари билан уришиб, кетиб колади ва пушаймон булиб кайтиб келади. Мадраса яна “Мадрасайи Мухаммад Наби” ёки “Мадрасайи пушаймон” деб аталади.. Бухоро вилояти Бухоро шахрида жойлашган ушбу Архитектура ёдгорлиги XIX асрда курилган. Ушбу маданий мерос ёдгорлиги курилишида пишган Fиштдан барпо килинган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фукаролар иитини номи: «Кукалдош» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Хожа Порсо кучаси
Даври: XIX аср

Мир Саид Камол мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Мир Саид Камол мадрасаси айтилишича шайх Мир Саид Камолнинг топширитига асосан 1906 йилда курилган. Мадраса курилиши учун 1873 йилда Бухоронинг катта савдогари Саид Камолнинг отаси Абдурасул Карвонбошига вакуф ёрлиги берилган бинонинг курувчи устани номи сакланмаган.Мадраса 22х22х3 см.ли пишик Fиштдан 20,74x18,10 метр улчамда т^-ри бурчаклар асосида курилган пойдевори нигма тош булаклардан йетилган деворининг калинлиги 52 см дан иборат , бинога кириш Fарб томондан булиб баланд гумбазли порталдан кирилади , кужраларнинг ички кисми ганчли шкатурка килинган. Мадраса кужраларининг куп кисми дарсхона сифатида фаолият курсатган , бинонинг иккинчи кавати кужралари кам булиб очик ковли ва айвон булган бинонинг курилиш майдони 472,5 м2 ни ташкил этади.
вилоят (шакар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
макалла фукаролар питини номи: «М. УлуFбек» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Хакикат кучаси
Даври: XIX аср

Мехтар Анбар мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Мехтар Анбар мадрасаси (Аттор мадрасаси) — Узбекистан Республикаси, Бухоро вилояти, Бухоро шахрининг тарихий марказида жойлашган 2 каватли Мадраса иншооти. Узбекистан моддий ва маданий меъросининг кучмас мулк обйектлари миллий руйхатига киритилган. Хозирда мадрасада Мехтар Анбар номли мехмонхона фаолият курсатмокда.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фукаролар йетини номи: «Кукалдош» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Б.Нацшбанд кучаси
Даври: XIX аср

Мавлоно Ассири мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Мавлоно Ассири мадрасаси XVIII асрда курилган. Мавлоно шоир булганлар. У кишининг “Назми одоб” (1 варакли) ва “Девони асирий” (28 варакли) номли Fазаллари сакланган. Тулик исми Мирзо Жалол ибн Мирзо Мумин Исфахонийдир. Вафоти 1639 йил. Мадраса вафотидан кейин кайта таъмирланган.
вилоят (шакар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фукаролар иитини номи: Абдурауф Фитрат МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Мирдустим кучаси.
Даври: XVIII аср

Домулло \асан мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Мадраса ^улобод жануби, Ойбинок махалласида, Ойбинок масжиди ёнида жойлашган.“сипо” хизмат курсатиш синфи.
Бухоро мадрасасининг анъанавий булинмаси Л.И.Ремпел берган руйхатидан (йиллик вацф даромадига кура), “Шуро” журналидан (Оренбургда “Вацт” журналига илова сифатида нашр етилган, 1916 йил 12-сон) олинган, Домулло Хасон. Мадраса урта Авсатга тегишли.Парфенон-Фенин (1910) режасида ёдгорлик 482-позиция билан белгиланган.Мадрасада на археологик, на тарихий-библиографик тадкикотлар олиб борилган. Бинобарин, уни хозиргача факат йирик бухоролик маърифатпарвар Домулло Хдсаннинг хаётини амир Гайдар даврида - 1800 - 1825 йиллари билан тугри келади.
вилоят (шахар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фуцаролар иитини номи: «Кукалдош» МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): М. Амбар кучаси
Даври: XIX аср

Саид Камол мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Мадраса Саид Камол-бий (Абдурасул карвон боши). Фатхулло-кушбеги мауалласи (охирги амирлар даврида вазирлик лавозимини егаллаган улуF кишининг номи) ёки Саид Камол (тугри исм). 20-аср бошларига келиб, мауалланинг Фатхуллокушбеги номи, еутимол, 19-асрда курилган мадрасадан кейин Саид Камол номи билан алмаштирилган. Унинг фойдасига 1873—74 йиллардаги вакф устави тузилиб, унда Саид Камолнинг отаси (шубуасиз, мадраса курувчиси) Абдурасул-карвонбоши, яъни йирик бухоролик улгуржи савдогарларнинг бошлити еканлиги курсатилган. ^урилиш санаси 1864-1865-йиллар.
вилоят (шауар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
мауалла фукаролар иитини номи: «Кукалдош» МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): Б. Нацшбанд кучаси
Даври: XIX аср

Хотам Хинду мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Хотам Хинду мадрасаси XX асрда цурилган.Хужа калон масжиди орцасида жойлашган Мадраса икки цаватли пишиц Fиштдан цурилган икки табацали ёFOч эшикдан иборат. Ховлиси айлана. Биричи цаватли хужралар иккинчи цавати ётоцхона.
вилоят (шах,ар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фуцаролар иитини номи: «X. Олимжон» МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): Сузангарон кучаси
Даври: ХХ аср

Рашид мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Рашид мадрасаси. Мадраса катта улгуржи чой савдоси билан шугулланган ва узок вакт Бухорода яшаган бой афFOн савдогар Рашиднинг пулига курилган. ^урилиш санаси 19- аср.
вилоят (шакар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
макалла фукаролар иитпнп номи: «X. Олимжон» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Б. Накшбанд кучаси
Даври: XVIII- XIX асрлар

Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Чуцурликда жойлашгани учун шундай аталган. Мадраса яна “Катта хожа” деб хам аталган. Ёнида бир цатор саFOналар жойлашган цабристон булган.Бухоро вилояти Бухоро шахрида жойлашган ушбу Архитектура ёдгорлиги XIX-аср бошларида цурилган. Ушбу маданий мерос ёдгорлиги цурилишида пишган Fиштдан барпо цилинган.
вилоят (шахар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фуцаролар йетини номи: «М. УлуFбек» МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): Х. Ашуров кучаси
Даври: XIX аср


Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Бухоро вилояти Бухоро шахрида жойлашган ушбу Архитектура ёдгорлиги XVIII асрда курилган. Ушбу маданий мерос ёдгорлиги курилишида пишган Fиштдан барпо килинган.
вилоят (шахар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фукаролар иитпнп номи: «Турки Жаидий» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Номозгох кучаси
Даври: XVIII аср

Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Мирзо Хдмдам мадрасаси.Мирзо Х,амдам мадрасаси Кукалтош махалласида жойлашган (Кукалтош — «сут OFайни», Бухорода у олий мартабалардан бирининг номига айланган, туFрироFи, саройдаги юкори мансабни билдирган). Унинг курилган вакти 1897 йил. Бухоро вилояти Бухоро шахрида жойлашган ушбу Архитектура ёдгорлиги XVIII асрда курилган. Ушбу маданий мерос ёдгорлиги курилишида пишган Fиштдан барпо килинган.
вилоят (шахар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фукаролар иитини номи: «Турки Жандий» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Номозгох кучаси
Даври: XVIII аср

Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Кунжак мадрасаси. Хаммоми Кунзхак кварталидаги масжид ("Бурчак хаммоми") - Масжид тусинли шифтли еди. Квартал уйларидан бири унинг вакфи еди - ундан тушган даромад (ехтимол ижара хаки) масжидни таъмирлаш ва безашга кетган. Жума намози учун ахоли якин атрофдаги катта Мачити Калон масжидига боришди. ^урилиш санаси - XVIII аср.
вилоят (шахар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фукаролар йетини номи: «И. Бухорий» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Амирий кучаси
Даври: XIX аср

Хуржин мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Хуржин мадраса 1864-1865 йилларда курилган. Мадраса икки кисмдан иборат, иккита дарвоза ва иккита миёнсаройли. Бу мадрасанинг узига хос архитектураси кисобланади. Асл номи Саид Аминбой мадрасаси - Хуржин номи билан машкур булган.
вилоят (шакар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
макалла фукаролар иитпнп номи: «Кукалдош» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Пойи Остона кучаси
Даври: 1864-1865 йиллар

Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Салимбек мадрасаси XX асрнинг бошларида Бухоро шахрининг царама-царши тарафида баланд масжиди цаторида мозор даврозасига борадиган йул ёцасида пишиц Fиштда т^ри бурчаклар асосида цурилган Мадраса кичик Мадраса хисобланиб уцувчиларга бошлантич таълим уцитилган хамда ётоцхона сифатида фойдаланилган. Салимбек мадрасаси деб айтилиши уша вацтда ^ушбеги Салимбек Амир Олимхон подшолиги даврида вазир булиб ишлаган.Бино 12,20х8,3 метр улчамда цурилган булиб 101,26 м2 иборат, бир цаватдан иборат портал цисмининг баландлиги 4,35 метр булган , мадраса биноси ахоли пункти уртасида жойлашгани учун бинонинг бир цисми сацланиб цолинмаган. Хозирги кундаги цурилиш майдони 54,0 м2 дан иборат.
вилоят (шахар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фуцаролар иитини номи: «X. Олимжон» МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): М. Ашрофий кучаси
Даври: XIX аср

Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Мирзо УлуFбек томонидан курилган учта мадрасаларнинг энг кадимийси кисобланган мазкур илм даргоки 1417 йилда барпо этилган. Мадраса уша даврнинг энг яхши бинокорлари ва кули гул усталари Нажмиддин Бухорий ва Исмоил бинни Токир бинни Макмуд Исфахонийлар санъат асарларидир. Мадраса тугрибурчакли икки каватли бино булиб ковли ва кириш дарвозасидан иборат. Икки каватли бинонинг уртаси кошинкор баланд пештокдан, канотлари эса «гулдаста» - буржлар билан тугаган. Мадраса пештокида “Билим олиш кар бир мусулмон эркак ва аёл учун фарздир”. Миёнсарой йулаги эса иккига булиниб бири дарсхонага, иккинчиси мачитга олиб келади. Миёнсарой йулаги билан кужралари равоклар билан уралган чорсудан ковлига чикиш мумкин.
вилоят (шакар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
макалла фукаролар иитини номи: «М. УлуFбек» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Х. Нурабод кучаси
Даври: 1417 йил

Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
1561-1562 йилларда Жоний хукмдорларидан Абдулазизхон ибн Надрмухаммадхон ибн Жонибекхон буйруFига асосан меъмор Мимхокон ибн Хужа Мухаммадамин томонидан барпо этилган.
Бино аслида укув юртини жойлаштириш учун курилган. Мадрасанинг майдони 50x67 м булиб, ховли майдони 28x35 метрни ташкил этади. Икки каватли мадрасада жами 64 та хужра укиш ва дам олишга мулжалланган булиб, хар бир каватда 32 тадан хужра урин олган. Иккинчи каватда ажойиб накшлар билан безатилган дарсхона мавжуд. Шунингдек, мадрасанинг гулдор гумбазлардан иборат булган кутубхонаси хам Fаройиб
вилоят (шахар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фукаролар иитини номи: «М. УлуFбек» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Х. Нурабод кучаси
Даври: 1651-1652 йиллар

Модарихон мадрасаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Сомонийлар номидани вилоят маданият ва истирохат 6oFUHUHr кириш олдида куш услубда курилган Абдуллахон ва Модарихон мадрасалари Бухоро меъморчилигининг такрорланмас дугона типидаги обидаларидандир. Уша даврда «^уш» усулида курилган бинолар энг кучли таассурот колдирувчи анъанавий архитектура бинолари деб хисобланган. Абдуллахон уз онасига шарафига 1566-1567 йилларда курдирган Модарихон мадрасаси мана беш асрки мехр ва мухаббат рамзи, буюк зотга эхтиром обидаси булиб келмокда. Сарой тарихчиларидан бирининг йилномасида «унинг баланд пештоклари ва баланд гумбазлари юкори ва пастки бинолар ва пойдеворлари пастдан баландгача жуда мустахкам ишланган» - деб ёзилган. Мадраса чорсу тархли 67x45 м булиб, ховли турт томони икки каватли хужралардан ташкил топган. Бош тарзида улкан пешток ва унинг икки ёнидаги икки каватли, олди равокли уч киёмга ажратилган хоналар олди хандасий услубда кошинкори накшлар билан безатилган. Бурчакларида сиркор Fиштлар билан накшланган гулдасталар жойлашган.
вилоят (шахар):Бухоро вилояти
туман: Бухоро шахри
махалла фукаролар йетини номиг«Хужа Гунжорий»МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Мирдустим кучаси
Даври: XVI аср

Пойкент Қўрғони
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ўрта аср араб муаррихлари Наршахий, Табарий, Ибн-ал Хордадбех, Ибн ал-Фақиҳ ва бошқалар асарларида «Мадина ал Тужжор», - «Савдогарлар шахри” дея эътироф этилган, қадимда, Сўғднинг «Марварид монанд» шаҳри бўлган, Қадимги Пойкент шаҳри Бухородан 55 км жанубий – ғарбда, Қоракўл тумани ҳудудида жойлашган.
Пойкентликлар тарихий манбааларда кўрсатилишича моҳир савдогарлар, бўлиб, улар Хитой ва Эрон ўртасидаги савдоларда воситачилик қилганлар .Жанубий денгизларда сузиб, савдо қилганлар ва жуда бой бўлганлар
Кўплаб тадқиқотчиларнинг фикрларига кўра, Пойкент, VII аср ва VIII аср бошларида,«Ўрта Осиёда ягона, эркин шаҳар, савдогарлар республикаси»га айланган .
Шаҳар милоддан аввлги IV асрдан шакллана бошлаган. VI асрдан минтақанинг йирик шаҳарларидан бирига айланади. Истахрий ва Ибн Хавқаллар Пойкент X асрда кучли мудофаа деворлари билан ўралганлигини, унда маҳорат билан қурилган жоме масжиди борлигини, масжид меҳробининг олтин ва қимматбахо тошлар билан безалгани боис Мовароуннаҳрда унга тенг кела оладигани йўқлигини ҳам ёзиб қолдиришган.
Наршахий то 240 йилгача (854-855) Пойкентда олий иморатлар билан бирга, шаҳар дарвозалари олдида Бухоро қишлоқлари сонича яъни 1000 дан ортик роботлар қурилганини ёзади
Қадимги фортификаторлар,шаҳарни барпо зтишда рельефдан усталик билан фойдаланишиб, мудофаа учун қулай ечим топишган. Шаҳарнинг ядроси энг баланд табиий тепаликда барпо этилиб, қарийиб 1га. майдондан иборат бўлган. Диний ва сиёсий марказ Арк, милоддан аввалги VI-III асрларда мавжуд бўлган. Атрофи кучли мудофаа девори билан ўраб олинган. Ҳар 12-14 метр масофада тўртбурчак ва ярим айлана шаклидаги соқчилик миноралари билан ўраб олинган.. Шаҳар маълум меъморчилик қонуниятлари асосида шаклланган бўлиб. Арк, 1 ва 2 шаҳристонлар,мудофаа деворларидан ташқарида жуда кўп сонли роботлар, кўшк ва қасрлардан иборат бўлган. Шаҳарда аҳоли мавзеларини тоза ичимлик суви билан таъминловчи сув оқава, чиқинди сувларни чиқариб юборувчи махсус канализация тармоқлари мавжуд бўлган. Кўчалар четларида махсус тош плиткалар билан қопланган тротуарлар ўрнатилган.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Қоракўл тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: Шўрабод МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Шўрабод қишлоғи
уй рақами:
Даври:э.ав VI-III- эрамизнинг XII асрлар
|
|
Пойкент шахристони
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ўрта аср араб муаррихлари Наршахий, Табарий, Ибн-ал Хордадбех, Ибн ал-Фақиҳ ва бошқалар асарларида «Мадина ал Тужжор», - «Савдогарлар шахри” дея эътироф этилган, қадимда, Сўғднинг «Марварид монанд» шаҳри бўлган, Қадимги Пойкент шаҳри Бухородан 55 км жанубий – ғарбда, Қоракўл тумани ҳудудида жойлашган.
Пойкентликлар тарихий манбааларда кўрсатилишича моҳир савдогарлар, бўлиб, улар Хитой ва Эрон ўртасидаги савдоларда воситачилик қилганлар .Жанубий денгизларда сузиб, савдо қилганлар ва жуда бой бўлганлар
Кўплаб тадқиқотчиларнинг фикрларига кўра, Пойкент, VII аср ва VIII аср бошларида,«Ўрта Осиёда ягона, эркин шаҳар, савдогарлар республикаси»га айланган .
Шаҳар милоддан аввлги IV асрдан шакллана бошлаган. VI асрдан минтақанинг йирик шаҳарларидан бирига айланади. Истахрий ва Ибн Хавқаллар Пойкент X асрда кучли мудофаа деворлари билан ўралганлигини, унда маҳорат билан қурилган жоме масжиди борлигини, масжид меҳробининг олтин ва қимматбахо тошлар билан безалгани боис Мовароуннаҳрда унга тенг кела оладигани йўқлигини ҳам ёзиб қолдиришган.
Наршахий то 240 йилгача (854-855) Пойкентда олий иморатлар билан бирга, шаҳар дарвозалари олдида Бухоро қишлоқлари сонича яъни 1000 дан ортик роботлар қурилганини ёзади
Қадимги фортификаторлар,шаҳарни барпо зтишда рельефдан усталик билан фойдаланишиб, мудофаа учун қулай ечим топишган. Шаҳарнинг ядроси энг баланд табиий тепаликда барпо этилиб, қарийиб 1га. майдондан иборат бўлган. Диний ва сиёсий марказ Арк, милоддан аввалги VI-III асрларда мавжуд бўлган. Атрофи кучли мудофаа девори билан ўраб олинган. Ҳар 12-14 метр масофада тўртбурчак ва ярим айлана шаклидаги соқчилик миноралари билан ўраб олинган.. Шаҳар маълум меъморчилик қонуниятлари асосида шаклланган бўлиб. Арк, 1 ва 2 шаҳристонлар,мудофаа деворларидан ташқарида жуда кўп сонли роботлар, кўшк ва қасрлардан иборат бўлган. Шаҳарда аҳоли мавзеларини тоза ичимлик суви билан таъминловчи сув оқава, чиқинди сувларни чиқариб юборувчи махсус канализация тармоқлари мавжуд бўлган. Кўчалар четларида махсус тош плиткалар билан қопланган тротуарлар ўрнатилган.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Қоракўл тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: Шўрабод МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Шўрабод қишлоғи
уй рақами:
Даври: VI- XII асрлар
|
|
Бадосиё тепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Пайкенд аҳоли пунктидан 2,5 км шимоли-шарқда жойлашган бўлиб, узоқдан яққол кўриниб туради. Бу эрта ўрта аср қалъаси харобалари ифодалайди. Қалъанинг яқин атрофи қум билан қопланган, қолган ҳудуд узумзорлар билан қопланган.
Ёдгорлик икки қисмдан иборат: қалъанинг ўзи ва қалъадаги турар-жой. Қалъанинг қисми тўртбурчак (24х22,5 м) режада, 8 м баландликда кучли деворлар сақланиб қолган.Деворларнинг юзаси, айниқса, пойдеворида кучли эрозияга учраган, шимолий ва ғарбий бурчаклари эса йирик вайрон қилинган. жарликлар. Бинонинг ўзи баландлиги 5,20 м бўлган пахсов платформасида қурилган, иншоот тўлиқ қазилган, 7 хонада ярим доира ва трапезоидал шакллар безаклари кўринишидаги девор расмлари қолдиқлари, асосан кўк рангга қизил бўёқ билан бўялган. фони аниқланди. Қора кулранг ва яшил бўёқлар ҳам ишлатилган.
Қалъадаги турар-жой бинонинг этагида жануби-ғарбий юзида жойлашган эди. Унинг арзимас қолдиқлари сақланиб қолган. Аҳоли пункти режадаги квадрат (17х17 м), атрофи айланма девор билан оʻралган, ичида бинолар борлигини аниқлаш мумкин эди.
Қалъада феодал деҳқон хўжалик аъзолари билан, турар-жойда эса хизматкорлар ва қуллар яшаган.
Қалъа, кўринишидан, илк ўрта асрларда (VII-VIII асрлар) қурилган. Ёнғин натижасида қалъа 9-10-асрларда вайрон бўлган. эпизодик тарзда жойлашди. 1954 ва 1956 йилларда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг Тарих ва археология институти отряди томонидан олиб борилган археологик ишлар натижасида ёдгорлик тоʻлиқ оʻрганилди ва натижалар Шишкин Г.В.нинг нашрида оʻз аксини топди.109 ).
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Қоракўл тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: Шўрабод МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Янги обод массиви
уй рақами:
Даври: VII-VIII асрлар
|
|
Дўсмат тепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Пайкенд аҳоли пунктидан тахминан 10 км жанубда дашт зонасида, қаттиқ қум қопланган ва саксовул ўсган ҳудудда жойлашган.
Ёдгорлик тўртбурчаклар шаклида, бурчаклари юмалоқ, майдони 100х65 м, шимоли-шарқдан жануби-ғарбга чўзилган. Ёдгорликнинг шимолий-шарқий қисми 65х65 м майдонга ега бўлган режа бўйича квадратчали бўлиб, у теварак-атроф сатҳидан тахминан 5,5 м баландликка кўтарилади.Қўшиннинг бу қисмининг юзаси аста-секин ўртага қараб кўтарилади.
Жануби-ғарбий томондан енг баланд қисми 65х35 м майдонга ега бўлган текис платформа билан туташган.Бу посёлканинг баландлиги тахминан 3 м.
Кўринишидан, ёдгорлик шимоли-шарқдан жануби-ғарбга қияликли ерларда жойлашган.
Aҳоли пунктининг бутун ҳудуди ИХ-Х, ХИ-ХИИ ва ХВИ асрларга оид пишиқ ғишт, сирланган ва сирланмаган сопол буюмлар бўлаклари билан қопланган, аммо ёдгорликнинг пайдо бўлиши катта еҳтимол билан олдинги даврларга тўғри келади.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Қоракўл тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: Қулончи МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Қулончи қишлоғи
уй рақами:
Даври: ўрта асрлар
|
|
Қумсултон
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик дашт зонасида, Пайкенд шаҳридан 30 км жануби-шарқда, Қашқадарёнинг қадимий, қуриган туби соҳилида жойлашган.
Aҳоли пункти шимолий-жанубий чизиқ бўйлаб шимоли-ғарбга бироз оғиш билан йўналтирилган. Уч қисмдан иборат. Енг баланд қалъа (баландлиги 9 м) майдони 120х100 м бўлган тўғри бурчакли контурга ега.Қалъанинг юзаси ғарбдан шарққа нишабликка ега. Қалъанинг четлари бўйлаб, баъзи жойларда тош деворларининг изларини кузатиш мумкин. Енг тик томони ғарбий ён бағир.
Қалъанинг юзаси 7—8, 9—12-асрларга оид пишиқ ғишт бўлаклари ва сопол буюмлар парчалари билан кўп қопланган. Илгари сопол идишлар топилмаган. Aммо Г.В.Шишкина, A.Р.Мухамеджонов ва бошқалар томонидан топилган, Е.В.Зеймал томонидан нашр етилган милоддан аввалги ва милодий биринчи асрларга оид кўплаб тангалар аҳоли пунктидан келган. Кўтарилишда кўплаб шиша ва бронза буюмлар парчалари ҳам топилган.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Қоракўл тумани ҳозирда (Бухоро тумани ҳудуди)
маҳалла фуқаролар йиғини номи: Бухоро тумани
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Қумсултон массифи
уй рақами:
Даври: VII-VIII ва IX-XII асрлар
|
|
Шобурғон ота тепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Қоракўлдан 5 км шимолда, Пайкенддан 12 км шимолий-ғарбда жойлашган. Бу меъморий мажмуа - мақбара бўлиб, унда афсонага кўра, мўғул босқинчиларига қарши курашга раҳбарлик қилган халқ қаҳрамони дафн этилган ва маҳаллий аҳоли учун ҳурмат ва зиёрат қилиш объекти ҳисобланади.
Архитектура мажмуаси остида шимолдан жанубга чўзилган, кўринишидан, икки қисмдан иборат кичик турар-жой жойлашган. Қалъанинг ҳозирги ҳолатидаги қисми баландроқ бўлиб, меъморий ёдгорлик билан ўралган, ғишт девори ва темир панжара билан ўралган - у ёдгорликнинг шимолий қисмида жойлашган. Бу тепалик бўлиб, режаси тўғри бурчакли (100х60 м), баландлиги 7—8 м. Ўтган асрнинг 70-йиллари бошларида ташриф чоғида бу ердан оссуарий парчалари топилган. Аҳоли пунктига оид кўтарилган материаллар илк ўрта асрлар давридан 11—18-асрларга тўғри келади. Бу аҳоли пункти Амдиз қалъаси билан боғлиқ бўлиб, манбаларга кўра (Макдиси, Самани) савдо йўли бўйлаб Пайкенд ва Фороб ўртасидаги қумли дашт чегарасида жойлашган.
Мавжуд бўлмаган ҳолатда ҳеч қандай зарар кузатилмайди. Сопол ва ғишт парчалари 10—13-асрларга оид. Юқори горизонтда 17-18-асрларга оид сирланмаган кулолчилик буюмлари - тағора, чирағов парчалари, 14-асрнинг мозаик нақшли меъморий безаклари ва кўк сирли сирлари қайд этилган.
Архитектура мажмуаси ва қадимий манзилгоҳ ўрни АНРУз Археология ва тарих институти ходимлари томонидан бир неча бор ўрганилган.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Жондор тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: Кароли МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил Янгимозор қишлоғи чўл ҳудуди
Даври: V-XVIII асрлар
|
|
Сардобаи Қоровулбозор
Объект тури: Архитектура
Ўрта Осиёнинг жазирама иқлим шароити ва йирик шаҳарларини сув билан таъминлаш шаҳарларда ҳам сардобалар барпо этилишига туртки беради. Абдуллахон II томонидан кўплаб сардобалар қурилган жумладан, Қоровулбозор ва Бўзачи сардобалари ҳам. Сардобалар асосан чорвачилик ва карвон йўллари билан боғлиқ равишда вужудга келган. Республикамизда сақланиб қолинган сардобаларнинг кўпчилиги ХIV-XVI асрлар орлиғида вужудга келган. Қоровулбозор Сардобаси шаҳар марказига яқин жойлашган бўлиб, сардобанинг 3 та дарвозаси бор, ҳовузининг кенглиги 15 метр. Айлана шаклидаги ҳовуз ва уни устини ёпиб турувчи гумбаз шаклида қурилган. Сардоба ҳовузидаги сувдан олиш учун мўлжаллаб қолдирилган махсус кириш жойи мавжуд. Қадимда Сардоба яқинида қудуқ бўлиб ундан чорва молларини суғориш мақсадида фойдаланилган
Қоровулбозор сардобасидан 17 км узоқликда жойлашган Бўзачи сардобаси Қоровулбозор сардобасидан анча кичик бўлиб, унинг учта деразаси ва кириш жойи мавжуд. Диаметри 13 метрга тенг. Бу сардобага ҳам ернинг шўрлиги таъсир қилиб айрим жойлари нураб тушган. Айни вақтда ҳовузи кўмилган. Ушбу сардоба жуда оғир аҳволда қолган. Бугун у ер қўй-қўзиларга макон бўлгани эса ачинарли ҳолдир.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
шаҳар: Қоровулбозор тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: Чулқувар МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Бухоро-Карши темир йул ёкасида
Даври: ХVI аср
|
|
Бўзачи сардобаси
Объект тури: Архитектура
Ўрта Осиёнинг жазирама иқлим шароити ва йирик шаҳарларини сув билан таъминлаш шаҳарларда ҳам сардобалар барпо этилишига туртки беради. Абдуллахон II томонидан кўплаб сардобалар қурилган жумладан, Қоровулбозор ва Бўзачи сардобалари ҳам. Сардобалар асосан чорвачилик ва карвон йўллари билан боғлиқ равишда вужудга келган. Республикамизда сақланиб қолинган сардобаларнинг кўпчилиги ХIV-XVI асрлар орлиғида вужудга келган. Қоровулбозор Сардобаси шаҳар марказига яқин жойлашган бўлиб, сардобанинг 3 та дарвозаси бор, ҳовузининг кенглиги 15 метр. Айлана шаклидаги ҳовуз ва уни устини ёпиб турувчи гумбаз шаклида қурилган. Сардоба ҳовузидаги сувдан олиш учун мўлжаллаб қолдирилган махсус кириш жойи мавжуд. Қадимда Сардоба яқинида қудуқ бўлиб ундан чорва молларини суғориш мақсадида фойдаланилган
Қоровулбозор сардобасидан 17 км узоқликда жойлашган Бўзачи сардобаси Қоровулбозор сардобасидан анча кичик бўлиб, унинг учта деразаси ва кириш жойи мавжуд. Диаметри 13 метрга тенг. Бу сардобага ҳам ернинг шўрлиги таъсир қилиб айрим жойлари нураб тушган. Айни вақтда ҳовузи кўмилган. Ушбу сардоба жуда оғир аҳволда қолган. Бугун у ер қўй-қўзиларга макон бўлгани эса ачинарли ҳолдир.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
шаҳар: Қоровулбозор тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Бўзачи» МФЙ,
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Бузачи қишлоғи
Даври: XVI аср
|
|
Рометан қўрғони
Объект тури: Археология ёдгорлиги
5. ОБъЕКТНИНГ КИСКАЧА ТАРИХИ
Қўрғони Ромитан Бухоро вохасининг энг йирик археологик ёдгорликларидан бири булиб, у арк—кухандиз, иккита шахристон ва рабоддан иборат. У йирик ўртаасрлар даврида фаолият курсатган Ромитан шахрининг (кишлоФининг) бизнинг кунларгача етиб келган харобаларидир. Ўртаасрларга оид ёзма манбаларда шахар Фарбий СуФднинг энг йирик ахоли манзилларидан бири сифатида, айрим манбаларда шахар сифатида, бошка манбаларда эса кишлок сифатида тилга олинади. ИХ-ХИ асрлар оид араб ва форс тилида битилган манбаларда унигнг номи турлича талкин килинади, масалан ан- Наршахий ва ан-Нишабурий асарларида Рамтин , ал-Истахрийда Рамисана, ал-Мукаддасийда Арямисан, ас-Самъонийда Рамисан, Армисана, Ёкут ал- Хамавийда Замисан, Замисана ва х.(Камалиддинов, 1993, с.68). Мана шундай номлар билан шахар ёнидан окиб утган йирик кадимий арик хам аталган. Бу арик кейинги асрларда узининг номини Ромитанруд сифатида саклаб колган.
Ромитанруд Вобкентдарёда чикарилган энг асосий сув манбаларидан бири сифатида Ромитан шахри ва унинг атрофларидаги кадимий кишлоклар ахолисининг боФ-роФлари ва экин майдонларини суФорган.
Ромитан Бухоро вохасининг йирик шахарларидан бир булганлиги боис унинг пайдо булиши тарихи кадимдаёк тарихчиларни кизиктирган ва бу шахарнинг шаклланиши хусусида турлича ривоятлар сакланиб колган. Мухаммад Наршахийнинг “Бухоро Тарихи” (Хаср) асарида бу кадимги шахар туФрисида воханинг биринчи пойтахти ва Бухородан хам кадимийрок, деган иборалар келтирилган. Мухаммад Наршахийнинг маълумотига кура Ромитан шахри даставвал Бухоро номи билан хам юритилган ва бу шахар Бухоро хукмдорларининг бош кароргохларидан бири булган. Бу маълумот тарихчи ал-Мукаддасий асарларида хам келтирилади.
Шахарнинг ахамияти тарихчи тарафидан бошка сузлар билан хам таърифланади. Масалан, КурФОн Ромитан кадимги даврларда Турон подшоси Афросиёбнинг кароргохи ва бу ерда Афросиёбнинг кизига Ромитаннинг ажойиб хавоси даво булиб бош ОФриФидан халос булади. Ромитанга Бухоро подшоси Бухорхудотга Хитой маликаси келин булиб тушиши ва у узи билан Хитойдан бутхонани олиб келиб урнатиши хам ёзиб колдирилган.
Ан-Нисабурий келтирган ривоятга кура, шахар Шери Кишвар номли шахзодадан кейин хукмронлик килган номи номаълум подшох томонидан барпо этилган. Шери Кишвар Бухорони биринчи марта бошкарган турк шахзодаси булиб, у ВИ аср охирларида махаллий золим хоким Абруйни тахтдан аФдарган. Ушбу муаллифнинг фикрлардан хулоса килинадиган булса, шахар тахминан ВИ-ВИИ асрлар даврида бино булган.
Хумижкат (Бухоронинг кадимий номи) шахар ва воханинг пойтахти макомига эга булгандан сунг, пошохлар Ромитанга факат килшххшлаш учун ташриф буюришган, холос. Ислом хукмронлиги даврига келиб Ромитан шахар сифатидаги макомини тамоман юкотиб, бу даврга оид ёзма манбаларда у кишлок сифатида тилга олина бошлайди. Шунга карамасдан, 751-752 йилларда бу ерда СуФдни ишФОл килган Абу Муслим уз кароргохини бунёд эттирган.
Тан сулоласи даврига оид (618-907 йиллар) Хитой йилномаларида Ромитан Аланами номи билан, Ансу вохаси хокимининг кароргохи сифатида тилга олинади, лекин махаллий халк уз мамлакатини Бухо (Бухоро) номи билан атайди. Бу маълумотлар 656-661 йилларга оид.
Ёзма манбалардаги маълумотлар Ромитан ВИ-ВИИ асрлардан, ВИИ асрнинг 60- йиллари охиригача, тахминан 70 йил давомида Фарбий СуФднинг пойтахти, турк хукмдорларининг асосий кароргохи сифатида фаолият юритганлигини курсатади.
ВИИ асрнинг 70-йилларида, Мовароуннахрни араблар истило этиши арафасида Бухоро вохасининг пойтахти тулалигича Нумижкатга утиб булганди. “Бухоро” номининг узи ВИ-ВИИ асрлардан олдин пайдо
булмаганлигини барча ёзма манбалар, шу билан бирган Фарбий СуФдда зарб этилган тангалардаги ёзувлар хам тула тасдиклайдилар. Тангалар юзаларига битилган суФдча “пухар” (Бухоро) сузи ВИИ асрдан бошлаб пайдо була бошлайди. Куплаб мутахассилар Бухоро атамаси санскрит тилидаги “вихара”, яъни “буддавийлик ибодатхонаси, монастири” номидан пайдо булганлигини тасдиклашади. Мана шундай ибодатхона Ромитанда албатта мавжуд булган, Бухоро номи эса Ромитан шахрининг иккинчи номи сифатида хам тилга олинади ва кейинчалик бу ном билан бутун воха ва охир-окибат янги пойтахт шахар Нумижкат шахри хам атала бошлайди. Лекин пойтахтнинг Нумижкат номи Х асрда хам тула истеъмолдан чикиб кетмаган.
Ал-Мукаддасийнинг маълумотига кура, ушбу саёхатчи келган даврда “Бухоро” номи билан бутун воха аталган ва воханинг пойтахти Нумижкат номи билан юритилган.
Энди бевосита Ромитан номининг этимологияси туФрисида фикр юритсак, бу ном форсча “рох”, яъни юл, “мисан” , уй, бошпана”, дегшан маъноларни беради, яъни уларни умумлаштирсак, юл уститдаги уй, балки юл устидаги уйлар, ёки юл устидаги кишлок, деган маъноларни англатиши хам эхтимолдан холи эмас. Ромитан номининг мазмуни, унинг жойлашган урни хусусиятига хам тамоман мос келади, чунки шахар айнан Фарбий СуФднинг марказида, СуФддан Хоразмга караб кетадиган карвон юли устида жойлашган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Ромитан тумани
махалла фукаролар етини номи: «Азизон» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Работ кишлоФи
Даври: Ўртаасрлар

Амиртепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ромитан туманидаги Амир тепа ўртаасрларда барпо этилган. Ушбу тепалик археология ёдгорлиги сифатида давлат руйхатига олинган. Хозирда мазкур тепалик устида эски сопол буюмлари колдиклари мавжуд булиб, кексаларнинг айтишича утмишда кабилалар яшаб утган.
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
туман: Ромитан тумани
махалла фукаролар йитини номи: «Челонгу» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Суспатта кишлоги:
Даври: Ўрта асрлар
![]()
Талли испанитепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Ромитан тумани, БоФитуркон МФЙ худудида жойлашган. Майдони 202х145 метрни ташкил этади. Ёдгорлик юзидаги материаллар ўртаасрларга эга эканлигини куриш мумкин.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: «Богитуркон» МФЙ
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Богитуркон кишлоги
Даври: Аникланмаган

Тепа 8 (Нуфор тепа)
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик, Хазортут МФЙ, Новфач кишлоги худудида жойлашган арк ва шахристон кисмидан иборат. Арк кисмининг майдони 130х120 метрни ташкил этади. Шхристон кисмининг майдони 235х175 метрни ташкил этади. Ёдгорлик юза кисмидаги материаллар ўртаасрларга мансуб.
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
туман: Ромитан тумани
махалла фукаролар йитини номи: «Хазортут» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Новфач кишлоги
Даври: Ўртаасрлар
![]()
Тепа 11
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик 3 та тепадан иборат. Тарихий манбалар мавжуд эмас, илмий тадкикот ишлари олиб борилиши лозим.
туман: Ромитан тумани
махалла фукаролар йитини номи: «Богисайдан»МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Богисайдонкишлоги
2. ОБъЕКТНИНГ ТАЛЛУКЛИЛИК ДАВРИ ВА ТОИФАСИ
Даври: Ўртаасрлар
![]()
Хужа Зафарон тепа 1
Объект тури: Археология ёдгорлиги
В. Шишкиннинг “Варахша” номли 1963 йилда Москвада нашр этилган асарида “Минг шахар”, Кизилкир тепалиги, Хожа Уббон, Хожа Заъфарон авлиёлари ва шу ердаги жуда куплаб тепаликлар тугрисида бой илмий маълумотлар берилган булиб, бу худудлар кадимда ахоли гавжум яшаган маскан эканлиги далилий ашёлар билан тасдикланган
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
туман: Ромитан тумани
махалла фукаролар йитини номи: «Кокиштувон» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Кокиштувон кишлоги
Даври: Ўртаасрлар
![]()
Буронтепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
В. Шишкиннинг “Варахша” номли 1963 йилда Москвада нашр этилган асарида “Минг шахар”, Кизилкир тепалиги, Хожа Уббон, Хожа Заъфарон авлиёлари ва шу ердаги жуда куплаб тепаликлар тугрисида бой илмий маълумотлар берилган булиб, бу худудлар кадимда ахоли гавжум яшаган маскан эканлиги далилий ашёлар билан тасдикланган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: Хужа Уббон МФЙ
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Чул худуди
Даври: Ўртаасрлар

Азизон масжиди
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Хужа Али Рометаний Хужа Махмуд Анжир Фахнавийнинг 2- шогирди. Халк тилида “Хожа Азизон ”деб юритлади. Хожаи Хурд тунгич фарзанди. Исми Махмуд. Бу киши хам олим, ориф ва комил инсонлардан эди. Хожа Иброхим эса кенжа угили. Бу киши хам олим, ориф ва комил инсондан булиган. Хужа Али Рометанийдан бой маънавий мерос сакланган. Улар: “Рисолаи Хазрати Азизон” асари, 16 рашха - хикматлар, 1 китъа ва 4 рубоий. Ромитаний Кургон кишлоги якинида дафн килинган. Кабри якинида макбара курилган. Макбара таъмирланган. Хозирги кунда зиёратгохда кайта ободонлаштириш ишлари олиб борилмокда.
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
шахар: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: «Мугонча»МФЙ
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Аламдоркишлоги
Даври: ХИХ ас
![]()
Тош масжид
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Тош масжид архетектура ёдгорлиги 1872 йил Ромитан тумани Челонху 1\Фй Тош масжид кишлогида курилган. Тарихий мерос объекти сифатида давлат руйхатига олинган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
шахар: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: «Чандир» МФЙ
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Тошмасжид кишлоги
Даври: ХИХ аср
![]()
Мулломир хонакоси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
"Хокимулломир" жомеъ масжиди 16-асрда курилган. Абдуллахонни хос Навкари Дустимбек АпФйҲ томонидан Мулломирни шарафларига курилган. Хонако 21,5 Х 17,5 , баландлиги - 20-22 метр. Бугунки кунда ободонлаштирилаётган, зиёратчиларнинг тинимсиз ташрифи аримайдиган мукаддас кадамжолардан бири. Ушбу зиёратгохнинг келажакда туризм ва саёхатни , ривожлантиришдаги хиссаси жуда каттадир.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
шахар: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: «Урганжиён» МФЙ
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Хокимулломир кишлоги
Даври: ХVI аср
![]()
Чорикулбой куприги
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Ромитанлик сахий ва танти Чорикулбой Пирнафасбой угли томонидан курилган. Бу Зарафшон дарёси устида узунлиги 100 метр, эни 8 метрга якин булган машхур куприкдир. Машхур Чорикулбой купригининг курилиши 1911-1914 йилларга туФри келади. Бу куприк Чорикулбой куприги деб юритилади.
Мазкур куприк машхур тарихий меъморий обида сифатида давлат мухофазасига олинган. Иншоот курилишига 100 йиллиги муносабати билан 2014 йилда кайта таъмирланган. \уауа ён атрофлари ободонлаштирилган..
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
шахар: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: «Афросиёб» МФЙ
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Амир Темур шох кучаси
Даври: ХХ аср

Хужа Али Ромитаний «Азизон» зиёратгоҳи
Объект тури: Диккатга сазовор жой
Хужа Али Рометаний Хужа Махмуд Анжир Фахнавийнинг 2- шогирди. Халк тилида “Хожа Азизон ”деб юритлади. Хожаи Хурд тунзич фарзанди. Исми Махмуд. Бу киши хам олим, ориф ва комил инсонлардан эди. Хожа Иброхим эса кенжа узили. Бу киши хам олим, ориф ва комил инсондан булиган. Хужа Али Рометанийдан бой маънавий мерос сакланган. Улар: “Рисолаи Хазрати Азизон” асари, 16 рашха - хикматлар, 1 китъа ва 4 рубоий. Ромитаний Кургон кишлози якинида дафн килинган. Кабри якинида макбара курилган. Макбара таъмирланган. Хозирги кунда зиёратгохда кайта ободонлаштириш ишлари олиб борилмокда..
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
шахар: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: «Азизон» МФЙ,
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Сабристон кишлоги
Даври: ХVI аср

Хужа Мухаммад Бобойи Самосий зиёратгоҳи
Объект тури: Диккатга сазовор жой
Хожа Мухаммад Бобойи Самосий Бухоро вилояти, Ромитан тумани хозирги “Бобойи Самосий”МФЙ Самос (баъзи манбаларда Симос дебхам юритилади) кишлохиаа таваллуд топган ва 1354 йилда шу ерда вафот этган.
Хозирги кунда "Хожа Мухаммад Бобойи Самосий” га борадиган юл буйидаги бардёрлар кайта алмаштирилиб, юл эса кайта таъмирланди. Зиёратгох атрофидаги эски деворлар олиниб, зиёратгох худуди кенгайтирилди. "Хужа Мухаммад Бобои Самосий” жомеъ масжиди бугунки кунда ободонлаштирилаётган, зиёратчиларнинг тинимсиз ташрифи аримайдиган мукаддас кадамжолардан бири. Ушбу зиёратгохнинг келажакда туризм ва саёхатни , ривожлантиришдаги хиссаси жуда каттадир.
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
шахар: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: «Самос» МФЙ,
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Косхур кишлоги
Даври: ХVI аср

Хужа Убон кабри
Объект тури: Диккатга сазовор жой
Хожа Уббон зиёратгохи Бухоро шахрининг жрби-шимолида 40 километрча нарида ёки^Варахша тепалигидан 20 километрлар шимоли-8арбий томонда сум тепаликлар орасида жойлашган маскан саналади. Шу масофада жойлашган тепаликларнинг купчилигида садимги кулолчилик махсулотлари солдислари ва пишган гиштларнинг синислари уюмларини учратиш мумкин. Илмий урганишлар бу солдислар, асосан, мелодий ИХ - ХИ асрларга тааллусли эканидан далолат беради. Чандиртепа, Суббустепа оралисларида хам садимда вохани оби-хаёт билан таъминлаган, жанубдан шимоли^арбга томон оссан арисларнинг эски солдислари сасланиб солган. Зиёратгохнинг кириш дарвозасининг хар иккала томонига янги лойиха асосида пишис гиштдан миллий Хожа Уббон жасади ётган жойдаги сагана устига пишик гиштдан миллий меъморлик услубида макбара курилган. Тош кудук атрофи пишик гиштдан кайта тикланган ва кудук тозаланиб, фойдаланишга ярокли холга келтирилган. Авлиёнинг боши учиб кетиб, кумилган жойда 2008-2010 йилларда эски ёгочдан килинган макбара ва сагана кайтадан реставратсия килиниб, урнига пишик гиштдан махобатли макбара бунёд этилган, иморат ичида сагана курилиб, усти кимхоб мато билан ёпилган. Зиёратгохнинг атрофлари ободонлаштирилган.
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
шахар: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: «Хужа Уббон» МФЙ,
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Хужа Уббон кишлоги
Даври: ХVI аср
![]()
Хужа Зафарон кабри
Объект тури: Диккатга сазовор жой
Хожа Заъфарон - Мухаммад Ибн Восеъ Ал-Бухорий вохада ислом дини уз мавкеини мустахкамлай бошлаган илк даепда,ВИИ-ВИИИ асрларда яшаган кароматпеша авлиё, хадис илми билимдони ва тар^ботчиси, тиб илмининг комусий олими, халк табобатининг амалий ва назарий , ривожига улкан хисса кушган кароматпеша табиб саналган.
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
шахар: Ромитан тумани
махалла фусаролар йитини номи: «Кокиштувон» МФЙ,
куча номи (ёки бошса анислаштирувчи манзил): Кокиштувон сишлоги
Даври: ХVI аср
![]()
Вардонзе kўрfohи
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Варданзе посёлкаси Бухоро вохасининг энг машхур тарихий ёдгорликларидан биридир. Бу кадимий шахар о‘рта аср ёзма манбаларида хам тез-тез тилга олинади. Колаверса, илк урта асрлар даврида у кичик, аммо бой ва кучли князликнинг пойтахти булиб, унинг хукмдорлари Бухоронинг узи подшолари - бухорхудотлар билан тенг ракобатлашган. Вобкент якинидаги Наршох кишлоFидан булган машхур урта аср тарихчиси Мухаммад Наршахий (Х аср) бу кадимий шахарни “Тарихи Бухоро” китоби муаллифи Вардана деб атаган. Худди шу ном остида 10-аср араб тарихчилари ва географларининг асарларида кайд этилган: ал-Истахрий (“Китоб ал-Ма-солик ва-л-Мамалик” - “йуллар ва мамлакатлар китоби”) ва ат. -Табарий («Тарихи ал-Мулк ва-л-Расулий — «Тарихи подшохлар ва паЙFамбарлар»).Х асрда яшаган бошка араб географ олими ал-Мукаддасий («Ахсан ат- тахсим фи маърифат ал-калим») буни шундай атаган. нукта Аварзана. Ва яна икки араб географи ас-Самани (“Китоб ал- Ансаб” - “Нисба китоби”, ХП аср) ва Ёкут ал-Х,амавий (“Му, Жам ал-Булдон” - “Шахарлар энциклопедияси”). ", ХШ аср) уз вариантларида куйидаги вариантларни келтиринг: Вардана ёки Варзан Охирги икки муаллифнинг фикрига кура, Бухоро вохаси худудида бир хил номдаги Вардана ёки Варзанзи икки кишлок булган.
Урта аср муаллифлари асосан шахар хакида парча-парча маълумотларни колдирган. Шундай килиб, ал-Истахрий Варданни Сафар канали якинига жойлаштирди. Ал-Мукаддасий Аварзанани (Вардана) “шахарга ухшаш кишлок” деб атаган. Ал-Самъоний ва Ёкут ал- Хамавий хам бу нуктани кишлок деб хисоблаган. Бунинг ажабланарли жойи йук, чунки араблар истилосидан кейин Вардан Fарбий Сутднинг сиёсий марказларидан бири сифатидаги аввалги ахамиятини йукотиб, рустак кишлок округини иктисодий жихатдан бирлаштирган вилоят пунктларидан бирига айланган. Бундан ташкари, Варданда, афтидан, собор масжиди йук эди. Агар шундай булганида, муаллифлар бу хакикатни албатта кайд этган булар эди. Уша пайтларда собор масжидининг мавжудлиги шахарни кишлокдан ажратиб турувчи асосий хусусиятлардан бири эди. Вардан хакидаги энг батафсил маълумотлар Наршахий китобида сакланиб колган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Шофиркон тумани
махалла фукаролар иитини номи: БогиафзалМФЙ
Даври:э.ав VI-XVIII асрлар
![]()
Ундари тепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик, Ундари кишлоFи якинидаги магистрал йулда жойлашган. Бу шимолий- жанубий йуналишда чузилган, ахоли пункти булган калъа. Калъа кисми туFри бурчакли режали булиб, жанубдан жойлашган булиб, пахса калъаси излари бор. Юкори кисмида триангуляция минораси жойлашган. Колъанинг улчамлари 58х30 м, баландлиги 8-10 м, уни мазор эгаллаган. Ёдгорлик тошнинг вертикал колдиклари билан. KурFOнсиз ахоли пункти шимолда жойлашган булиб, шимолий-жануб чизити буйлаб чузилган. Замонавий мазор эгаллаган, манзилгохнинг улчами 143х65 м.
вилоят (шах,ар): Бухоро вилояти
туман: Шофиркон тумани
махалла фуцаролар й^ини номи: Гулистон МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): Юкори Ёбусхур кишлоFи
Даври: Аникланмаган

Fуломте тепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик, Fуломте кишлоFи худудида, утувчи автомобил йули ёнида жойлашган. Икки шахристонли ахоли пунктидир. КУPFOн туртбурчак шаклда булиб, баланд киррали деворларга эга. Калъанинг улчамлари 86х82 м, баландлиги тахминан 13 м.Юкори платформа буйлаб триангуляция минораси мавжуд. Кутарувчи материал эрта урта асрларга туFри келади.
Жанубда шимолий-жанубий йуналишда чузилган, улчами 219х168 м, баландлиги 4—6 м булган алохида шахаристон жойлашган. У тулик мозор эгаллаган иккита баланд кисмдан иборат. Юкоридаги юк кутарувчи материал муFуллардан олдинги даврга тегишли.
Шаркда улчамлари булган иккинчи мустакил шахаристон жойлашган 217x165 м, баландлиги 3-4 м, мазор хам эгаллаган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Шофиркон тумани
махалла фукаролар йетини номи: Fуломте МФЙ
куча номи (ёки бошка аницлаштирувчи манзил: Fуломте қишлоғи
Даври: Аникланмаган

Хўжа Шарофиддин масжиди
Объект тури: архитектура
Шофиркон тумани Fуломте МФЙ, Fуломте кишлоFида жойлашган Хожа Шарофиддин масжиди XIX аср охирида бунёд этилган. Масжид Бухоро яни чупкори услубида курилган булиб, Г шаклида айвондан иборат.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Шофирокон тумани
махалла фукаролар йитини номи: Fуломте МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Fуломте кишлоғи
Хужа Кутейба масжиди
Объект тури: архитектура
Шофиркон тумани Fуломте МФЙ, Fуломте кишлоFида жойлашган Хожа Шарофиддин масжиди XIX аср охирида бунёд этилган. Масжид Бухоро яни чупкори услубида курилган булиб, Г шаклида айвондан иборат.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Шофирокон тумани
махалла фукаролар йитини номи: Пашмон МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Лабируд кишлоғи
![]()
Даври: XIX аср
Хужа Ориф ар-Ревгарий Мохитобон зиёратгоҳ
Объект тури: Диққатга сазовор жойлар
Хожа Ориф Ревгарий куддиса сирруху (Аллох сиррини мукаддас килсин) туFилган йиллари аник эмас. Милодий 1237-38 (хижрий 635) йилларда Ревгарда вафот этган.
Хожагон - накшбандия тарикати силсиласидаги ун биринчи буFин шайхи, Бухорои шарифнинг етти пирларидан иккинчиси булиб, унинг тулик исми Хожа Мухаммад Ориф Ревгарийдир. Ориф Ревгарий устози Абдулхолик Fиждувоний хазратларининг туртинчи халифасидир. Ревгарий кишлоFи Бухородан 36-38 чакирим масофада жойлашган. Бу манзил Шофиркон шахридадир.
Фахриддин Али Сафий (1463-1503) узининг “Рашохату айнил хаёт” номли асарида Хожа Ориф Ревгарийни Бухоронинг Ревгар дахасидан эканини, Абдулхолик Fиждувонийнинг суюкли шогирдларидан бири булганини ва Хожа Бахоуддин Накшбанд (1318-1389) у хакида хурмат билан сузлаганини эслатиб утади: “Хожа Ориф Ревгарий Хожа Абдулхолик Fиждувоний каддасаллоху таъоло сиррахунинг хулафоларидин туртинчи халифа турурлар. Мавлид ва мадфанлари Ревгардирким, Бухоронинг дахаларидин бир даха турур, шахардин олти фарсах ерда. У ердин то Fиждувонгача бир шаръий фарсах турур”. Мазкур асарда яна таъкидланадики: “Хдзрати Хожа Бахоуддин куддиса сиррухуни силсилайи нисбатлари ва иродатлари Хожа Абдулхоликнинг хулафолари аросидин хизмати Хожа Ориф куддиса сиррухуFа етушур”.
Ориф Ревгарий Абдулхолик Fиждувоний вафотларидан кейин тасаввуфнинг Хожагон тарикатини бошкарди, шоху-гадо унинг хузурига югурди ва эл уни “Мохитобон” (зулматни ёритувчи ой) деб атай бошлади. ПаЙFамбаримиз (с. а. в)нинг суннатига эргашишда жуда талабчанлиги боис, юксак даражага етган эди. Абдулхолик Fиждувоний вафотидан кейин унинг йулини давом эттиришда самимий ихлос ва Fайрат курсатган. Шунинг учун узидан турт авлод кейин келадиган Мухаммад Бахоуддин Накшбанд хазратлари улар изидан бориб, рухониятларидан файз олиб, дунёга машхур булганлар.
Ориф Ревгарийнинг бизгача маълум булган ягона асари “Орифнома”дир. Бу асарда илк суфийларнинг фикр-карашлари билан бирга, устози Абдулхолик Fиждувоний билан боFлик манкабалар хам урин олган. Ориф Ревгарий хазратлари бу китоби оркали соликларга ва китобхонларга насихат килади. Мухаммад Толибнинг “Матлаб ут-толибин” асарида Хожа Орифнинг “Тадбирга боFлик, такдирга мункир киши дузахий, илохий такдирга таслим булган киши эса жаннатийдир”, деган сузлари кайд этилган.
1993 йилда Баховуддин Накшбанднинг 675 йиллигига баFишлаб республикамизда утказилган халкаро йетин муносабати билан Ревгарий хазратларининг ёзган “Орифнома” асарининг кулёзмасини покистонлик накшбандшунослар Бухоро олимларига совFа килишади. Бу асар Хожа Наъим деган кишининг илтимоси билан Ориф Ревгарий томонидан 622 хижрий (1225 мелодий) йилда, форс тилида Нур касабасида ёзилган экан.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Шофирокон тумани
махалла фукаролар иитини номи: Хожа Ориф МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Тагитеппа кучаси
Даври: XVII аср

Дегрезтепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Дегрез қишлоғидан 500 м жануби-ғарбда жойлашган. У икки қисмдан иборат: қалъа ва унга туташ турар жой. Қалъа қисми овал бурчакли планда пастки квадрат шаклида бўлиб, ғарбий-шарқий чизиқ бўйлаб 90 м ва шимолий-жануб чизиғи бўйлаб 100 м. Баландлиги 15 м га етади, треангуляция нуқтасининг еталон қисми қисман сақланиб қолган. Қўшни аҳоли пункти қалъанинг жануби-шарқида жойлашган бўлиб, у билан ени 17 м бўлган истмус шаклида туташган.Қалъанинг ўлчами шимолий-жанубий йўналиши бўйича 100 м, ғарбий-шарқий йўналиши бўйича 70 м. Шимолда посёлка пастлаб, баландлиги 2 м гача, жанубий қисми еса 5 м гача кўтарилган.Қўшни аҳоли пунктига тупроқ ишлари таъсир қилган, шимолдан 16 м гача чуқурликдаги булдозер кесилган. Қалъа қисмининг тепасида триангуляция минораси қисман сақланиб қолган. Қалъанинг қисмида жануби-шарқий бурчак минораси ва ғарбий томондан учта минора, шу жумладан жануби-ғарбий бурчак қолдиқлари релйефда сақланиб қолган. Миноралар 31х21х9 см ўлчамдаги лой ғиштдан қурилган. Ёдгорликни қўшни аҳоли пункти бўлган қалъа сифатида таснифлаш мумкин.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Когон тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Хўжа Якшаба» МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Дегрез қишлоғи.

Чамбаронтепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Чамбарон қишлоғининг жанубий чеккасида ғарбий-шарқий чизиқ бўйлаб чўзилган. У 2 қисмдан иборат: ғарбий қисмдаги қалъадан ва унга туташ турар жойдан. Қалъанинг шимолий-жанубий чизиғи бўйлаб ўлчамлари 55 м, ғарбий-шарқий чизиқ бўйлаб 45 м, баландлиги 10 м.Қалъанинг юқори платформасининг ўлчамлари 16х12 м.Қалъалар жуда тик, деярли. шаффоф. Сирт анча зич торфланган. Қишлоқнинг ғарбий қисмида ени 30 м, кенгроқ шарқий қисмида еса 72 м.Қўшни шаҳарчанинг баландлиги 3 м га яқин. Ёдгорликни унга туташ аҳоли пункти бўлган қалъа деб таснифлаш мумкин.
Даври: IV — VIII асрлар

Талчатепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Талча қишлоғидан 300 м жануби-шарқда жойлашган. Тепа шакли жиҳатидан пастки квадрат бўлиб, асосий нуқталарга йўналтирилган. Ғарбий-шарқий чизиқ бўйлаб узунлиги 47 м, шимолий-жануб йўналиши бўйича 46 м, баландлиги 4 м. Солончак кукуни билан қопланган. Сирт силлиқ емас, еҳтимол механизмлар томонидан шикастланган. Ёдгорлик атрофи паст, сув босган, қамишзор ўсган. Ҳеч қандай кўтарувчи материал йўқ. Еҳтимол, бу ерта ўрта аср манорининг қолдиқлари.
Даври: Ўрта асрлар

Кержактепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Баҳоуддин Нақшбандий меъморий мажмуасидан бир ярим километр жануби-шарқда ва магистралдан 50 м жанубда жойлашган.Ёдгорлик тўртбурчаклар шаклига ега бўлиб, ғарбий, шимолий ва шарқий томонлари тик, жанубий томони пастроқ, бу йерда дарвоза жойлашган бўлиши мумкин. Юқори платформа текис, унда вайрон қилинган еталон қолдиқлари бор. Унинг ўлчамлари шимолдан ғарбий-шарқий чизиқ бўйлаб 150 м, жанубдан шу чизиқ бўйлаб 210 м, шарқдан шимол-жануб чизиғи бўйлаб 170 м, ғарбдан 160 м. Баландлиги 14 м га етади. Шимолдан, йўл бўйлаб ва жануби-шарқий томондан тушиш учун юмшоқ тўсиқлар мавжуд. Ён бағирлари шўрланган кукун билан қопланган. Кўтарувчи материаллар IV-VIII ва Х-ХII асрлар.
Ёдгорлик, еҳтимол, кичик аҳоли пунктлари сифатида таснифланиши мумкин.
Даври: IV — ХII асрлар

Яғловтепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Яғлоу қишлоғидан 100 м шимоли-шарқда, Юқори Хонзи қишлоғидан 500 м ғарбда жойлашган. У қўшни аҳоли пунктларини ташкил етувчи қалъа қисми ва алоҳида жойлашган иккита массивдан иборат. Қалъа қисми режа бўйича тўғри бурчакли бўлиб, шимолий-жанубий чизиқ бўйлаб ўлчамлари 46 м, ғарбий-шарқий йўналишда 35 м, баландлиги 11,5 м га етади.Юқори платформанинг ўлчамлари 30х15 м.Қан бағирлари тик. Қалъадан 55 м жанубда биринчи массив жойлашган бўлиб, ўлчамлари шимолий-жанубий чизиғи бўйлаб 40 м, ғарбий-шарқий чизиғи бўйлаб 110 м, баландлиги 5 м га етади. Биринчи массивдан 20 м шарқда иккинчи массив бўлиб, шимолдан жанубга 170 м га чўзилган ва ғарбий-шарқий чизиқ бўйлаб 68 м кенглигида иккинчи массивнинг баландлиги жанубий қисмида 3 м га, 1,5 м га етади. шимолий. Шимолий қисми сезиларли вайронагарчиликка учради. Шарқий томонда, тахминан 100 м масофада, ёдгорликка ҳам тегишли бўлган ва замонавий мазор егаллаган паст қолдиқлар кузатилади. Кўтарувчи материаллар IV-VIII асрлар. Тахминларга кўра, ёдгорлик аҳоли пункти бўлган қалъа сифатида таснифланиши мумкин.
Даври: IV — VIII асрлар

Тайталтепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Тайтал қишлоғи ҳудудида жойлашган. Елобод қишлоғи ёдгорликдан 400 м шарқда жойлашган. Қалъа қисми ва алоҳида қўшни аҳоли пунктидан иборат. Қалъанинг ғарбий-шарқий чизиғи бўйлаб ўлчамлари 93 м, шимолий-жанубий чизиғи бўйлаб 112 м, баландлиги 8 м га етади. Қалъадан 30 метр ғарбда ғарбий-шарқий чизиқ бўйлаб ўлчамлари бўйича биринчи тўртбурчаклар массиви 93 м ва шимолий-жануб чизиғи бўйлаб 112 м. Биринчи массивнинг баландлиги 5 м га етади.Унинг шимоли-ғарбий томони иккинчи массив билан истмус билан туташган. Иккинчи массив ёмон вайрон қилинган, сақланиб қолган баландлиги 3 м гача, фақат унинг контурларини кузатиш мумкин. Иккинчи массивнинг олдинги ўлчамлари (контурлар бўйлаб) шимолий-жанубий чизиқ бўйлаб 186 м ва шарқ-ғарбий чизиқ бўйлаб 98 м. Кўтарувчи материал 4-8 асрларга тўғри келади. ХVIII-ХIХ асрларга оид сопол буюмлар парчалари ҳам бор. Ёдгорликни, еҳтимол, унга туташ аҳоли пункти бўлган қалъа сифатида таснифлаш мумкин.
Даври: IV — VIII асрлар

Коштепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик дашт зонасида (Когонга бурилишдан 9 км масофада) жойлашган. Енг яқин Чукур Кўл қишлоғи шимоли-ғарбда жойлашган. Ғарбдан ёдгорликгача 100 м масофада автомобил йўли ўтган. Қўрғон ва ундан 25 м узоқликдаги мустаҳкам қўшни посёлкадан иборат. Қалъанинг асоси ва аҳоли пунктлари ўтмишда қўшилиб кетганга ўхшайди, аммо ҳозирги вақтда улар орасидан тупроқ йўл ўтади. Қалъанинг режаси деярли юмалоқ бўлиб, диаметри 100 м атрофида, баландлиги еса 12 м гача. Қўшиб олинган турар-жойнинг ўлчамлари ғарбий-шарқий чизиқ бўйлаб 140 м, шимолий-жануб чизиғи бўйлаб 66 м, баландлиги 5-6 м га етади. Ғарбдан, йўл четидан булдозер йўллари бор. Қалъа ва аҳоли пункти шарқидан шимолий-жанубий ўқи бўйлаб 160 м масофага кенглиги 30 дан 50 м гача, қалинлиги 1,5 м гача бўлган cüруф оқизмалари чўзилган. Aҳоли пункти сопол идишлар ва шлак парчалари билан тўлиб тошган. Шубҳасиз, ўтмишда бу йерда 12-13-аср бошлари билан боғлиқ бўлган йирик кулолчилик ишлаб чиқариш фаолият кўрсатган. Ён бағирлари шўрланган кукун билан қопланган. Кўтарувчи материал 4-8 асрларга тўғри келади. ва ХII-ХIII аср бошлари. Ёдгорликнинг жанубида ғишт заводи жойлашган. Тахминларга кўра, ёдгорлик алоҳида қалъага ега кичик аҳоли пунктидир.
Даври: IV — ХIII асрлар

Сайид Мир Кулол зиёратгоҳи
Объект тури: Диққатга сазовор жойлар
Ҳазрати Саййид Амир Кулол Бухорои шарифдаги хожогон –нақшбандия тариқотининг машхур 7 пирларининг олтинчилари бўлиб, ҳижрий 680 (милодий 1287) йилда Бухоройи шариф яқинидаги Сухор қишлоғида таваллуд топган. Асл исмлари Саййид Амир Калон ас-Сухорийдир.Оталари Амир Ҳамзанинг асл келиб чиқишлари Ҳижоздан бўлиб бўлиб,Пайғамбаримиз Мухаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламга авлод хисобланади.Тариқат сир асрорларини Хожагон тариқатининг йирик мутасаввуфи Мухаммад Бобо Самосийдан (ваф.354) олдилар.Бу улуғ зот билан Ҳазрат Амир Кулол 15 ёшда бўлғанларида учрашганлар ва 20 йил узлуксиз у кишиниг хизматларида бўлиб,Қуръон,ҳадис,тасаввуф илмларини ўрганиб, “Саййидул орифин”-авлиёларнинг саййиди унвонларига эга бўлганлар.772 (мелодий 1370) вафот этган жойи Сухоб қишлоғи (Когон тумани)да. Истиқлогача бу зотнтнг фақатгтна қабрлари бўлиб, 2008 йилларда қабр тубдан таъмирланиб,қабр устига махобатли,миллий меъморчилик ананалариги мос мақбара,зиёратгохда,масжид,минора,таҳоротхона қурилди..
Даври: ХVI-XX асрлар

Хўжа Каъбул Ахбор Вали қабри
Объект тури: Диққатга сазовор жойлар
Даври: ХVI аср
Хўжа Хўшкап Ато ҳам деб аталган, “Хўжа каьбир Ахрор Вали” зиёратгоҳи мавжуд ушбу уламо тахминан VII- асрларда яшаб ўтган ва ҳозирги “Хўжа каьбир Ахрор Вали” зиёратгоҳида қабрлари ҳам жойлашган, уламо пайғамбарларнинг тарихини яни келажагини айиб берадиган ўша замоннинг даҳоси бўлиб танилган ва “Тарихдан хабар берувчи” унвонни берилган “Хўжа каьбир Ахрор Вали” қабрининг узунлиги 12 метр бўлган 7-асрлардан тахмин бўлиб келган бу уламонинг бўйининг узунлиги ҳам 12 метр бўлган деб ҳозиргача сақланиб қолган.

Баҳоуддин Нақшбанд мажмуаси
Объект тури: Архетектура ёдгорлиги
Ҳазрат Баҳоуддин Нақшбанд (қаддасаллоҳу сирраҳу) мусулмон оламида “Шайх Баҳоуддин”, “Хожаи Бузург”, “Шоҳ Нақшбанд” номлари билан машҳур бўлиб, 1318-йилда Бухоро шаҳри яқинидаги Қасри Орифон қишлоғида тўқувчи ҳунарманд оиласида туғилганлар. Туғилганларидан сўнг у қишлоқ ҳанузга қадар Қасри Орифон деб аталган. Тўлиқ исмлари Саййид Муҳаммад ибн Саййид Муҳаммад Жалолоддин Бухорий. Муборак лақаблари Баҳо ул-Ҳақ (Ҳақнинг нури), Баҳо уд-дин (Диннинг зиёси), баҳо ул-милла (Миллатнинг нури).Хўжа Боҳоуддин Нақшбанд 1318 йил (XIV аср) да Қасри Орифонда дунёга келганлар ва Хўжа Бобой Самосийдан таьлим олганлар умрлари матога охор бериш, нақшбандлик билан ўтган жуда кўп шогирдлари бўлган. Ушбу зиёратгох ўрганилганда Абдулазизхон хоноқоси, Бохоуддин Нақшбанд дахмаси, Музаффархан масжиди, Абул Ҳаким Қушбеги масжиди, Амир Убайдуллохон дахмаси, Пошшо Ойим дахмалари яхши ахволда эканлигини кўришимиз мумкин Мустақиллик йилларида Хўжа Боҳоуддин Нақшбанд зиёратгоҳи ва Биби Орифа хазиралари замонавий туристик талабларига жавоб беради .
Даври: ХIV-XX acpлар

Казак Хонимтепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Юрунболо кишлоғининг жанубгтаарбида, Работ кишлоғининг шимолида жойлашган. Туртбурчаклар кичик, шимолий-жанубий чизик буйлаб улчамлари 90 м, Fарбий- шаркий йуналиш буйича тахминан 70 м.Баландлиги 10 м га етади.Деворлари тик, тик, гофрировка ва лой Fишт излари билан копланган. . Урта кисмида шаркий томонда майдони 15 дан 10 м гача булган хона сакланиб колган, шимолий кисмида еса яна бир канча хоналарнинг деворларини кузатиш мумкин. Шимолий ёнбаFирда урта кисмида ески шишган хандак бор. Каламчаларда 40 х 24 х 9 см улчамдаги хом Fиштлар кайд етилган.
Тепа - ерта урта асрларга хос булган гофрировка килинган деворли катта кеш калъаси колдиклари.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро тумани
махалла фукаролар й^ини номи: Янгиобод» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Юрунболо кишлоғи
Даври: I - ХШ асрлар

Туркан Хачиртепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Туркон кишлоғининг шимолий чеккасида, Бухоро вилоятининг жануби- Fарбий маъмурий чегарасидан унча узок булмаган жойда жойлашган булиб, катта майдон (1,1 га га якин) тепа булиб, туртбурчак шакли жихатидан трапецияга якин жойлашган. Енг баланд баландлиги 12 м га етади. Юкори кисмида триангуляция минораси жойлашган. Мазор остида банд. Тот ёнбаFирларининг баъзи жойларида йер казиш натижасида вайронагарчилик излари бор. Махаллий ахолининг сузларига кура олдин ёдгорлик майдони каттарок булган. Ехтимол, асосий массивда, унинг жанубида, бу худудда ишлайдиган иккита Fишт заводи томонидан вайрон килинган кушни ахоли пункти хам булган. Юк кутариш материали I аср. XVII-XVIII асрларгача. Йитилан материалда сирланмаган урта аср сопол буюмлари: копкоклар, козонлар, козонлар, кузалар устунлик килади. Шунингдек, урта асрларга оид шиша идиш парчалари, 11-асрга оид сирланган болофон коса девори, 13—14-асрларга оид сирланган коса девори бор.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро тумани
махалла фукаролар йитини номи: «Туркон» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Туркон кишлоғи
Даври: I--XVIII асрлар

Куш Талалиен.
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Кулонхон кишлогининг шимоли-гарбий чеккасида жойлашган Режаси буйича т^ри бурчакли йирик ахоли пункти кенглик йуналиши буйича 230 м га шимолий-жанубий уки буйлаб 120 м га чузилган. Енг баланд жойларда баландлиги 11 м га етади. Бурчак миноралари ажралиб туради. Ташки истехкомлар тузилишида жойларда пахса блоклари куринади. Кишлокнинг юкори платформасини кабристон егаллаган булиб, у куплаб дафнлардан куп жойларни узгартирган. Пастки жойларда баландлиги кундузги сатхидан 6-7 м. Танишув материалини кутариш - 1-асрдан ХШ аср бошларигача. Кутарувчи материалда Х-бошининг суFOрилмайдиган ковоклари ва сирланган идишлари булаклари устунлик ^илади^^32аср о^фон ва туркуаз сугориш.^Шунингдек^теракотадан ясалган от хаикалчасининг парчаси ва ислом даврига оид иккита танга кутарилган. У кадимий типдаги бир кисмли тузилманинг ахоли пунктлари тоифасига киради - катта мустахкамланган кишлок ёки кичик шахар.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро тумани
махалла фукаролар йетини номи: «Кулонхона» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Кулонхона кишлоғи
Даври: Х — ХШ асрлар

Тали Арабхона
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ахоли пункти 16-аср меъморий мажмуасининг шимолида жойлашган. Чор Бакр. Асосий истехком ва унга туташ иккита турар-жойдан иборат. Асосий истехком - шимолийтаарбий- жанубий-шаркий йуналиш буйлаб йуналтирилган катта тепалик булиб, майдони тахминан 180х100 м, баландлиги 14 м гача булган тик ён баFирлари. чунки, ехтимол, дарвоза куринади. Жануби-шаркдан тепаликка туташган биринчи кушни ахоли пункти. У туртбурчак шаклда, майдони 160х200 м, баландлиги 6 м га етади.У асосий тепаликка куприк оркали боFланган. Иккинчи кушимча массив асосий тепаликнинг шимоли-шаркида алохида жойлашган. Бу шакли жихатидан нок шаклидаги 2 метрдан ошмайдиган паст тепаликдир. Ахоли пунктининг узунлиги 100 м, кенглиги 30 м дан 90 м гача. Кутарувчи материал топилмаган. Асосий тепаликнинг тепасида казиш излари кайд етилган (1971 йил, Ахраров бошчилигида). Ахоли пункти ёзма манбаларда (Лн-Наршахи, Лс Самъани, Ёкут ал Хамави) "Самтин" шаклида кайд етилган тарихий Сумитан кишлоғи колдикларидир.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро тумани
махалла фукаролар иитини номи«Шергирон» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Шергирон кишлоғи
Даври: Урта асрлар

Султан Шейхали боботепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик Бухоро вилоятининг Жондор вилояти билан жануби^арбий чегарасида, Подшой кишлоғининг Fарбида жойлашган. Fарбий-шаркий йуналиш буйлаб 220х120 м майдонга ега булган режадаги туртбурчаклар посёлка булиб, марказий кисмдаги тепаликнинг енг баланд баландлиги 14 м. Юкори кисмида триангуляция минораси урнатилган.
IV-V асрларнинг урталаридан кутарувчи материал. XI-ХИ асрларгача.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро тумани
махалла фуцаролар й^ини номи: «Подшохи» МФЙ
куча номи (ёки бошца аницлаштирувчи манзил): Подшои цишлоғи

Шехантепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ёдгорлик_Шайхон_кишло£идан_жанубда_жойлашган._Бу_шимоли-гарбий_жануби-шаркка караб чузилган, тахминан 1 га майдонга ега булган овал тепаликдир. Тепанинг баландлиги 11 м га етади, ён баFирлари тик. Асосий тепаликнинг жанубида бир вактлар катта кушни ахоли пункти булган, хозир Fишт заводи томонидан бутунлай хайдалган ва вайрон килинган. Шудгорланган манзилгох юзасидан 4—5-аср урталарига оид сопол буюмлар топилган. Асосий тепаликда 7—8-асрларга оид кейинги сопол буюмлар.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
туман: Бухоро тумани
махалла фукаролар йигини номи: «Работикалмок» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Шейхон кишлоғи
Даври: IV — VIII асрлар

Чор Бакр мажмуаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Чор Бакр зиёратгохи Бухоро шахридан 6 км Fарбда жойлашган булиб, бу худуднинг кадимий номи Сумитандир. “Fиёсул-луFат” китобида ёзилишича Сумитан сузининг маъноси “жундан мато тукувчилар яшадиган жой” деган маънони англатади. Х асрда Сумитан кишлоғига Бухородан Ходшарун номли дарвоза оркали утиб борилган. Ходшарун дарвозаси XV-XVI асрларда Талипоч яъни “Хон тепалиги” деб номланган. Туртта буюк авлиё- Хдзрат Абу Бакр Саъд Яманий (ваф. 970), Хдзрат Абу Бакр Хомид (ваф 937), Хазрат Абу Бакр Мухаммад ибн Фазл (ваф.991),Хазрат Абу Бакр Тархон (ваф.945) шарофатларидан бу мавзе Чор Бакр, яъни туртта Бакр деб аталган.
Тарихий ривоятларга караганда, Чор Бакрларнинг шажаралари ПаЙFамбаримиз Мухаммад (с.а.в.)га бориб такалади. Тарихчи Мухаммад Наршахий узининг “Бухоро тарихи” номли китобида келтирган маълумотга кура, 889 йилда Али ибн ал-Хусайн Хуросондан утиб, Амударё буйлаб Бухорога келади. Амир Исмоил Сомоний у кишини жуда яхши кутиб олади. Али ибн ал-Хусайн билан бирга уша машхур Чор Бакрлар - Абу Бакр Саъд Яманий, Абу Бакр Хомид, , Абу Бакр Фазл ибн Жаъфар, Абу Бакр Тархонлар хам бу куёшли юртга ташриф буюриб, бир умр шу ерда колиб кетадилар. Жаъфар ва Али авлодидан булмиш Чор Бакрлар Бухоро шохи атрофида жипслашиб, илму ирфоннинг тарFиботига катта хисса кушадилар. Тарихий манбаларда айтилишича, Амир Исмоил Сомоний Чор Бакр авлиёларига бехисоб ерларни вакф килиб берган. Улар эса вакф ерларидан келадиган даромадларни эл-улусга таркатган, юртни ободонлаштириш учун сарфлаган. Бошпанасизларга бошпана куриб берган, толиби илмларга илм ургатган, адашган кимсаларга туFри йулни курсатган, беморларга, етим-есирларга холис хизмат килган, бир суз билан айтганда Оллох ризосини топиш максадида, халкка беминнат хизмат килганлар. Минг йиллар давомида Чор Бакр авлодлари Бухорода катта нуфузга эга булиб, бу ерларнинг илму маърифати, маънавий хаётида иштирок этганлар. Бухоро хукмдорлари улар билан доим хисоблашган. Кийинчилик пайтларида маслахат олганлар. Юртнинг тинчлиги ва осойишталиги учун курашда уларнинг ёрдамларига суянганлар.
Сумитандаги Чор Бакр мажмуаси бир-бирига туташиб кетган оилавий хазира ва дахмалардан иборат булиб, уларнинг олд томони пештоклар ва хужралар хусн бериб турувчи яхлит девор билан уралган. Чор Бакр номи билан машхур бу мажмуа Урта Осиё меъморчилигининг энг ажойиб намуналаридан хисобланиб, унда XVI-XVII аср меъморчилигининг Бухоро мактаби усуллари яккол уз ифодасини топган. Хазира ва дахмалар анча пухта ишланган булиб, кошинкор деворлар билан куршалган деворларнинг хар жой-хар жойида ичкарига олиб кирувчи мехробнусха эшик мавжуд, миёнсарой (дахлиз)нинг хар икки томонида хужралар жойлашган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
шахар: Бухоро тумани
махалла фукаролар иитини номи: «Шергирон» МФЙ
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Шергирон қишлоғи
Даври: XVI-XX acp

Хазрат бобо масжиди
Объект тури: архитектура
Мазкур объект Кунжи калъа МФЙ, Тагитут кишлоғида жойлашган. Атрофи панжара билан уралган. Г шаклда айвондан иборат, махаллий ахоли томонидан хомийлик йули билан таъмирланган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
шахар: Бухоро тумани
махалла фукаролар йиғини номи: « Хумин » МФЙ,
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Хужа Чакмок кишлоғи
Даври: XVIIIacp

Хужа Чакмок масжиди
Объект тури: архитектура
Мазкур объект Хумин МФЙ, Чакмок кишлоғида жойлашган. Масжид Г шаклда айвондан иборат, курилишида махаллий ахоли томонидан хомийлик йули билан таъмирланган.
вилоят (шахар): Бухоро вилояти
шахар: Бухоро тумани
махалла фукаролар йиғини номи: «Хумин» МФЙ,
куча номи (ёки бошка аниклаштирувчи манзил): Чакмок кишлоғи уй раками:
Даври: XVIIIacp

Кўрғон Наршох боботепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Ушбу тепалик IХ-асрда ташкил топган. Тепалик устига Муқанна штаби бўлган. Баландлиги 9-10 метр. Тепалик туманиннг Латифсобунгар маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида жойлашган. Қўрғон Наршохбобо тепа ҳозирги вақта Абу Бакр ибн Муҳаммад Ан Наршахий қабристони деб юритилади. Тепалик атрофи ўралган, ободонлаштириш ишлари олиб борилган тепалик тарихи ҳақида тўлиқ маълумот мавжуд эмас. Археологик қазишма ишлари олиб борилмаганлиги учун аниқ илмий хулосалар берилмаган.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Вобкент тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Латифсобунгар» МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Нарчоқ қишлоғи
Даври: Ўрта асрлар
|
|
Объектни номи: Тали Пешмонтепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Тали Пешмон тепа ўрта асрларда ташкил топган бўлиб, тепалик Латифособунгар маҳалла фуқаролар йиғини Талпушмон қишлоғида жойлашган. Майдони 33 сотих ерни эгаллаган. Тепалик ҳақида тўлиқ маълумот мавжуд эмас. Археологик қазишма ишлари олиб борилмаганлиги учун аниқ илмий хулосалар берилмаган.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Вобкент тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Латифсобунгар» МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Талпешмон қишлоғи
Даври: Ўрта асрлар
|
|
Кумушкенттепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Кумушкент тепаси тахминан 1 гектар ерга жойлашган бўлиб усти 50 сотихдан ортиқ. Бу тепа тахминан IX-асрда ташкил қилинган. Араб ва муғул жангларини ҳам ўтказган
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Вобкент тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Халвогарон» МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Кумушкент қишлоғи
уй рақами:
Даври: Аниқланмаган
Республика/маҳаллий/ Республика

Чиллатепа
Объект тури: Археология ёдгорлиги
Илк ўрта асрларда ҳозирги Вобкент туманининг Хўжарабод маҳалла фуқаролар йиғини Хўжарабод қишлоғида жойлашган бўлиб, баландлиги 15 метрдан баланд қурилган. Тепалик тўғрисида маҳаллий аҳоли томонидан турли хил ривоятлар айтилган. Айни пайтда тепалик Лайлак тепа ҳам деб аталади. Тепалик атрофида Хўжаработ қабристони жойлашган тепалик ҳамда қабристоннинг умумий майдони 0.28 гегтарни ташкил этади.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Вобкент тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Хўжарабод» МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Хўжарабод қишлоғи
уй рақами:
Даври: Аниқланмаган
![]()
Сўфи Деҳқон ҳонақоси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Вобкент тумани Бухорони Самарқанд ва Тошкент билан боғловчи автомобиль магистрал йўли ёқасида жойлашган. Вобкентнинг ўртасидан Зарафшон дарёсининг ирмоғи Вобкент дарёси кесиб ўтган. Бухородан 28 км шимолий шарқда жойлашган.
Туманнинг Сўфи Деҳқон маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида давлат муҳофазасига олинган , Сўфи Деҳқон ҳонақоси мавжуд бўлиб, қурилиши жиҳотидан XVII-XVIII асрлар меъморчилиги хос услубда қурилган. Хонақо қурилишида маҳаллий хом ашёлар обиғишт, ёғочдан фойдаланилган.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Вобкент тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Суфидеҳқон» МФЙ,
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Сўфидеҳқон қишлоғи
уй рақами:
Даври: Аниқланмаган (XVII аср)
![]()
Чашма Аюб хазираси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Чашмаи Аюб хазираси XIII аср бошларида (1208-1212 йиллар) қурилган бўлиб, ривоятларга қараганда Абу Фаад Ал-Харжўший хадисшунос олим шу худудда келган пайтларида оёқ остларидан чашма булоғи отилиб чиқган. Хадисшунос 1017 йилда вафот этган. Вафотларидан 90 йил ўтиб хазира бунёд этилган. Ҳозирги кунда ушбу жойда фақатгина дарвоза қисми сақланиб қолган. Бугунги кунда Ўзбекистонда Чашмаи Аюб номида уч (3) та тарихий обида мавжуд бўлиб, биринчи обида Қашқадарё вилояти, иккинчиси Бухоро шаҳрида, учинчиси Вобкент туманида жойлашган. Унинг худудида Чашмаи Аюб жоме масжиди мавжуд бўлиб, XIX асрда бунёд этилган. Чашмаи Аюб хазираси пештоқида қўйидаги хадис ёзилган.
Муҳаммад (с.а.в) ривоят қиладилар: “Мен сизларга қабрларни зиёрат қилишни ман қилган эдим, лекин энди қабрларни зиёрат қилишингиз мумкин”
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Вобкент тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Пушмон» МФЙ,
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Хайработча қишлоғи
уй рақами:
Даври: XIII аср
![]()
Вобкент минораси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Вобкентдаги минора конуссимон минора типидаги иншоот бўлиб, режа бўйича думалоқ, балкон қисми фонар кўринишида жойлашган. Миноранинг умумий баландлиги 40,3 м, милнинг пастки диаметри 6,19 м, усткиси 2,81 м.Ёдгорлик жойлашган ҳудуд ўтмишда марказий бўлган. Шимоли-ғарбий томондан баланд айвонли масжид унга туташди. Бу масжид қурилишининг кейинги санаси ҳақида тахмин қилиш мумкин. Ушбу версия, еҳтимол, 19-асрнинг биринчи ярмида олинган тарихий фотосуратни синчковлик билан ўргангандан сўнг мос келади.
1858-йил 1-ноябрда Вобкентга ташриф буюрган П.И.Лерхнинг ёзишича, минорага катта масжид туташган бўлиб, йердан баланд кўтариладиган зинапояга фақат яқин атрофдаги бинонинг томидан кириш мумкин бўлган ешиги гувоҳлик беради. Ўхшатишга асосланиб айтишимиз мумкинки, бундай турдаги баланд ва чуқур ёғоч айвонли масжидлар 15-16 асрларда ҳамма жойда қурила бошланди. Маълумки, ислом даврида фақат масжидлар кейинчалик масжиднинг асосий жойлашган жойида қурилган.
Бухоро воҳасида миноралар қуриш анъаналарини ўрганиб, қурилиш учун жой танлаш мезонлари ҳақида тахмин қилиш мумкин. Минора жуда массив иншоот бўлганлиги сабабли, жой тупроқнинг хусусиятлари ва унинг физик хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда танланган. Бухоро минорасига ўхшаб, Вобкент минораси ҳам кейинчалик унчалик чўкмайдиган тупроқларда қурилган. Шундай қилиб, Бухорода минора Зарафшон дарёсининг табиий канали бўлган канал бўйида қурилган бўлиб, унинг канали қурилиш бошланишидан анча олдин мавжуд бўлган.
Демак, Вобкент минорасини қуриш жараёни қурилиш учун жой танлашдан бошлаб, худди шундай бўлиб, ўтмишда Вобкентдарёнинг каналларидан бири яқин атрофдан оқиб ўтган деб тахмин қилиш тўғри бўлар еди. Бугунги кунда минора атрофидаги майдон билан чегарадош бинолар замонавий кўринишга ега. ХVI асрга оид Aбдулазизхон мадрасаси биноси бундан мустасно.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Вобкент тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Вобкент» МФЙ,
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): И. Бухорий кўчаси
Даври: 1197 йил
![]()
Хўжа Маҳмуд Анжир Фагнавий зиёратгоҳи
Объект тури: Диққатга сазовор жойлар
Ҳазрат Хожа Маҳмуд Анжир Фағнавий Вобкент тумани Анжир Фағни қишлоғида тахминан 1210 йил туғиладилар ва шу қишлоқда 1286 йил вафот қиладилар.
Бу зоти шариф ўрта бўйли,оқ танли, бурни ўзига ярашган, кенг оғизли, кўркам соқолли, нуроний юзли эдилар. Бошларига оқ салла ўрар, кароматлари жуда кўп эди.
Манбаларда ёзилишича, Хожа Маҳмуд тақво, зуҳд, қаноатда ҳаммага ибрат бўлган.
Ҳазрат Хожа Маҳмуд Анжир Фағнавий ҳақларида Абдураҳмон Жомийнинг “Нафоҳатул унс”, Алишср Навоийнинг “Насоимул муҳаббат”, Али Сафийнинг “Рашаҳоту айнул ҳаёт”, Бадридцин Сарҳиндийнинг “Ҳазаротул қудс”, Муҳаммад Толибнинг “Матлабул толибин”, Мажидуддин Бадахшонийнинг “Жомиъус салосил”, Тоҳир Эшоннинг “Тазкирайи нақшбандия”, Носириддин Тўранинг “Туҳфат аз зоҳирин” ва бошқа асарларда маълумотлар берилгандир.
Тасаввуфшунослардан устоз Нажмиддин Комилов, Маҳмудхон Ҳасаний, шунингдек, Гулчеҳра Наврўзова, Нарзулло Йўлдошев, Ҳамидхон Исломий, Самад Азимов, Мирзо Кенжабек, Сайфиддин Сайфуллоҳ, Ойгул Шарипова, Нодирхон Ҳасанлар Ҳазрат Хожа Маҳмуд Анжир Фағнавий ҳақларида тадқиқотлар этиб, илмий мақолалар эълон этган. Хожа Маҳмуд «Силсилаи шариф»даги ўн иккинчи ҳалқанинг пири муршиди, буюк тарбиячи, аллома, валиюллоҳ ҳисобланадилар.
Манбаъларда бу зоти шарифнинг касблари гилкор (лой-сувоқ ишлари билан шуғулланадиган) ва дурадгорлик дейилган. Хожа Маҳмуднинг туғилган қишлоқларининг ҳозирги номи Анжирбоғдир.
Вобкент тумани марказидаги табаррук Минорадан ўтиб, Шофиркон туманига бораётганда чап томонга бурилсангиз, йўл сизни Хожа Маҳмуд Анжир Фағнавий зиёратгоҳларига элтади. Катта йўл бошида зиёратгоҳ номи ёзиб қўйилгандир.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Вобкент тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «Анджирбоғ» МФЙ,
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Анджирбоғ қишлоғи
Даври: ХVI аср

Объект тури: Археология ёдгорлиги
Варахша — қадимий шаҳар ҳаробаси. Бухородан 40 км шимолий-гʻарбда, Дашти Урганжи коʻлининг қадимий Ражфандун воҳасида жойлашган. Варахша майдони 9 га ва баландлиги 10—20 метрли улкан тепа шаклида сақланган.
Варахша ва унинг атрофида В. А. Шишкин (1937-39, 1947-54) кенг коʻламда археологик тадқиқотлар олиб борган; А. Муҳаммаджонов (1975—77), О. В. Обелченко (1977—79), Г. В. Шишкина (1987—90) ҳам Варахшанинг айрим қисмларида қазишмалар олиб боришган. Археологик қазишмалардан маʼлум боʻлишича, Варахша мил. ав. 2-асрда бир-бирига туташган бир нечта истеҳкомли қишлоқлар тарзида қад коʻтарган.
Варахша ҳаробаларининг шимолий гʻарбида қадимий қоʻргʻонлардан бирининг ташқи девори ҳамда ярим доира шаклдаги ички саҳни 4,5×5 метрли буржи кавлаб оʻрганилган. Деворнинг қалинлиги 1,8—1,9 м ва ҳажми 37×41×10 см боʻлиб хом гʻиштдан қурилган. Девор ва буржларида ички томони 38—40 см, ташқариси 75—80 см, кенглиги 20—22 см боʻлган пайконсимон нишон туйнуклари очилган.
Мил. ав. 2—1-асрларда ва мил. 1—2 асрларда Варахша ва унинг атрофида маданий ҳаёт гуллаган. 3—4-асрларда Варахша таназзулга учраган. 5-асрда Варахша яна тикланиб Бухоронинг қадимий ҳукмдорлари — бухорхудотларнинт қароргоҳига айланган. Шу даврда Варахша мустаҳкам девор билан оʻралган, унинг жанубий қисмида арк қурилган. 8—10-асрларда айниқса обод боʻлган. Варахша ва унинг атрофлари 12 канал билан сугʻорилиб, Ражфандун воҳасидаги энг йирик ва марказий қалʼалардан бирига айланган.
Бухоро ва Хоразм оралигʻидаги карвон ёʻли Варахша орқали оʻтган[1]. Ҳар оʻн беш кунда Варахшада бир кунлик, йил охирида 20 кунлик бозор сайли (навроʻзи кашо варзон, яʼни деҳқонлар янги йили) оʻтказилган[2]. Бухорхудотлар қароргоҳи қилиниши билан Варахша йирик шаҳарга айланган. 11—12-асрларда унинг ҳудуди энига 6 км дан зиёд боʻлган. 12-асрда Варахша воҳасидаги ҳаёт тоʻсатдан номаʼлум сабабларга коʻра тоʻхтаб қолган.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
туман: Жондор тумани
махалла фуқаролар йиғини номи: «Ромиш» МФЙ
куча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): Варахшо чул цисмида жойлашган

Абдуҳолиқ Ғиждувоний мажмуаси
Объект тури: Архитектура ёдгорлиги
Хўжагон тасаввуфий тариқатининг муршиди, кейинчалик нақшбандия тариқати ва таълимотининг ҳақиқий асосчиси, улуғ инсонпарвар сўфий Абдухолиқ Ғиждувоний ҳисобланади. Улуғ мутасаввуф олим, шайх Абдухолиқ Ғиждувоний Хожа Юсуф Ҳамадонийнинг тўртинчи халфалари (муридлари) бўлиб, 1103 йилда Ғиждувон шаҳрида таваллуд топганлар. Тасаввуф ва суфийлик маданиятига бағишлаб кўплаб асарлар ёзиб қолдирган.
XV асрнинг мўътабар адиби ва мутафаккири Абдураҳмон Жомий тасаввуфнинг йирик намояндалари ҳақида қомусий маълумотларни қолдирган. Бу улуғ зотнинг ҳозирча - 2 та асарида: "Нафахотул унс" ва "Баҳористон"да Абдухолиқ Ғиждувоний ҳақида ёзиб қолдирган маълумотлар бор. "Нафахотул унс" (Қувончли туҳфалар") Абдураҳмон Жомийнинг тасаввуф аҳли таржимаи ҳоли ва ижодини ўз ичига олган тазкираси 1475-1476 йилларда ёзилган. Асарда турли даврларда яшаган тасаввуф тариқатининг 600 дан зиёд вакили ҳақида маълумот берилади. Асарнинг 242-243 бетларида Ҳазрат Хўжа Абдухолиқ Ғиждувонийга оид тавсиф баён этилган. Алишер Навоий бу асарлардан илҳомланиб, "Насойимул муҳаббат" номли асар яратган. Алишер Навоийнинг "Насойимул муҳаббат мин шамойимул футувват" тарихий-фалсафий асарида улуғ зот ҳақида маълумот бериб, Хожа Абдухолиқ Ғиждувоний ҳақида тавсифлар ифодаланган.
"Абдулланома" тарихий асарининг муаллифи Ҳофиз Таниш Бухорий (XVII аср) "Хожайи Жаҳон Хожа Абдулхолиқ Ғиждувоний" деб ҳурмат билан ул зотнинг номларини тилга олади. Бундан маълум бўладики, у кишини Хўжаи Жаҳон деганлар, шу манбада туғилган йили 1111, вафоти 1179 йил деб кўрсатилган. Қабрлари ўз она юртлари Ғиждувонда деб кўрсатилган.
вилоят (шаҳар): Бухоро вилояти
шаҳар: Ғиждувон тумани
маҳалла фуқаролар йиғини номи: «А. Ғиждувоний» МФЙ
кўча номи (ёки бошқа аниқлаштирувчи манзил): А. Ғиждувони кўчаси
Даври: XV-ХXI acp
